Hizkuntza-irakasleek gramatikaren irakaskuntzari buruz dituzten usteen azterketa deskribatzailea
DOI:
https://doi.org/10.48035/rhsj-fd.25.7Gako-hitzak:
ustea, gramatika, hizkuntzen irakaskuntza, analisi estatistikoa, gogoeta metalinguistikoaLaburpena
Artikulu honetan, esplorazio-azterketa kuantitatibo bat aurkezten dugu, lehen hizkuntzetan, bigarren hizkuntzetan eta atzerriko hizkuntzetan jardunean dauden irakasleek gramatikaren irakaskuntzari eta ikaskuntzari buruz dituzten usteetan barneratzen dena. Helburu nagusia da ikuspegi orokor eta osoa ematea Lehen eta Bigarren Hezkuntzako irakasleek gramatika-jakintza teorikoei buruz, hizkuntza-ikasgeletan hobesten diren irizpide metodologikoei buruz eta gehien erabiltzen diren irakaskuntzapraktikei buruz dituzten ikusmolde eta usteen gainean. Horrela, hobeto ulertu ahal izanen da haien praktika pedagogikoa, hobekuntzak proposatu ahal izanen dira eta, horrenbestez, etorkizuneko hizkuntza-irakasleak prestatu ahal izanen dira. Azterketan, online galdetegi bati 70 parte-hartzailek emandako erantzunen analisi estatistiko deskribatzailea egiten da. Galdetegiak hogeita hamar galdera baino gehiago ditu. Oro har, emaitzek gramatikaren irakaskuntza esplizituarekiko konpromisoa adierazten dute, zeinean gogoeta eta curriculumeko gainerako hizkuntzekiko kontrastea sustatuko diren. Irakasleen arabera esaldiaren gramatikaren azalpen hutsetik harago doa hizkuntza baten irakaskuntza, eta jakintza horiek sendotu egin behar dira idatzizko eta ahozko testuak aztertuz eta sortuz. Era berean, testuingurutik kanpoko manipulazio-ariketak baztertzearen alde daude, eta ikasleen adibideetan oinarrituta lan egitearen aldeko apustua egiten dute. Buruz ikastearen aldekoak ere ez dira, eta ikasgelan azaldutakoa aplikatzeko eta ikasleen ekoizpenetan ikusitako arazoei buruz gogoeta egiteko jarduerak proposatzen dituzte.
Erreferentziak
Bastons, N., Comajoan-Colomé, Ll., Guasch, O. y Ribas, T. (2017). Les creences del professorat sobre l’ensenyament de la gramàtica a primària, secundària i en l’ensenyament d’adults. Caplletra, 63, 139-164. https://doi.org/10.7203/caplletra.63.10397
Borg, S. (2003). Teacher Cognition in Language Teaching: A Review of Research into What Language Teachers Think, Know, Believe and Do. Language Teaching, 36(2), 81-109. https://doi.org/10.1017/S0261444803001903
Cambra, M. y Palou, P. (2007). Creencias, representaciones y saberes de los profesores de lenguas en las nuevas situaciones plurilingües escolares de Cataluña. Cultura y Educación, 19(2), 149-163. https://doi.org/10.1174/113564007780961651
Camps, A. (2000). Aprendre gramàtica. En A. Camps y M. Ferrer (Coords.), Gramática a l’aula (101-118). Graó.
Camps, A., Guasch, O., Milian, M. y Ribas, T. (2005). Bases per a l’ensenyament de la gramática. Graó.
Camps, A. y Fontich, X. (2019). Teachers’ concepts on the teaching of grammar in relation to teaching of writing in Spain: A case study. L1-Educational Studies in Language and Literature, 19(2), 1-36. https://doi.org/10.17239/L1ESLL-2019.19.02.02
Camps, A. y Zayas, F. (Coords.). (2006). Secuencias didácticas para aprender gramática. Graó.
Consejo de Europa (2018). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. Companion Volume. https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languages-learningteaching/16809ea0d4
Crawley, F. E., y Salyer, B. A. (1995). Origins of life science teachers’ beliefs underlying curriculum reform in Texas. Science Education, 79(6), 611-635. https://doi.org/10.1002/sce.3730790604
Cummins, J. (2008). Teaching for Transfer: Challenging the Two Solitudes Assumption in Bilingual Education. En N. H. Hornberger (Ed.), Encyclopedia of Language and Education (65-75). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-30424-3_116
Dávalos, M. y Farfan, M. (2018). Creencias, propósitos y acciones sobre la enseñanza en docentes de la Universidad Autónoma de Zacatecas (UAZ). PSICUMEX, 8(1), 22-39.
Ellis, R. (2016). Focus on form: A critical review. Language Teaching Research, 20(3), 405- 428. https://doi.org/10.1177/1362168816628627
Fontich, X. (2014). Grammar and language reflection at school: Checking out the whats and the hows of grammar instruction. En T. Ribas, X. Fontich y O. Guasch (Eds.), Grammar at school: Research on metalinguistic activity in language education (255-284). Peter Lang.
Fontich, X. y Birello, M. (2015). Tendencias de profesorado para el desarrollo de un modelo de enseñanza de la gramática y la escritura. En L.P. Cancelas (Ed.), Tendencias en educación lingüística (103-120). GEU.
Fontich, X. y Camps, A. (2014). Towards a rational for research into grammar teaching in schools. Research papers in education, 29(5), 598-625. https://doi.org/10.1080/02671522.2013.813579
Fontich, X. y Camps, A. (2015). Gramática y escritura en la educación secundaria: estudio de caso sobre los conceptos de los profesores. Tejuelo, 22, 11-27. https://tejuelo.unex.es/index.php/tejuelo/article/view/2393
Fontich, X. y García-Folgado, M. J. (2018). Grammar instruction in the Hispanic area: The case of Spain with attention to empirical studies on metalinguistic activity. L1- Educational Studies in Language and Literature, 18(3), 1-39. https://doi.org/10.17239/L1ESLL-2018.18.04.02
Ford, M. I. (1994). Teachers’ Beliefs About Mathematical Problem Solving in the Elementary School. School Science and Mathematics, 94(6), 314-322. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.1994.tb15683.x
García Folgado, M. J. (2022). La enseñanza de la gramática como práctica reflexiva: aproximación histórica. Tejuelo, 35(2), 15-44. https://doi.org/10.17398/1988-8430.35.2.15
Guasch, O. (1995). Ús lingüístic i reflexió metalingüística en l’ensenyament i l’aprenentatgede segones llengües. Articles de Didàctica de la Llengua i la Literatura, 6, 117-124.
Locke, T. (Ed.) (2010). Beyond the Grammar Wars. A Resource for Teachers and Students on Developing Language Knowledge in the English/Literacy. Routledge.
Nassaji, H. y Fotos, S. (2011). Teaching Grammar in Second Language Classrooms. Integrating Form-Focused Instruction in Communicative Context. Routledge.
Pozo, J. I. y Rodrigo, M. J. (2001). Del cambio de contenido al cambio representacional en el conocimiento conceptual. Infancia y Aprendizaje, 24(4), 407-423. https://doi.org/10.1174/021037001317117367
Pozo, J. I., Scheuer, N., Mateos, M. y Pérez Echeverría, M. P. (2006). Las teorías implícitas sobre el aprendizaje y la enseñanza. En J. I. Pozo, N. Scheuer, M. del Puy Pérez, M. de La Cruz, E. Martín y M. Mateo (Eds.), Nuevas formas de pensar la enseñanza y el aprendizaje. Las concepciones de profesores y alumnos (95-134). Graó.
Ramos, C. (2007). El pensamiento de los aprendientes en torno a cómo se aprende una lengua. Ministerio de Educación, Cultura y Deporte.
Rodríguez Gonzalo, C. (2012). La enseñanza de la gramática: las relaciones entre la reflexión y el uso lingüístico. Revista Iberoamericana de Educación, 59, 87-118. https://doi.org/10.35362/rie590458
Rodríguez-Gonzalo, C. (2021). Una gramática escolar interlingüística. Hacia una enseñanza reflexiva de las lenguas en contextos multilingües. Huarte de San Juan. Filología y Didáctica de la Lengua, (21), 33-55. https://doi.org/10.48035/rhsjfd.21.2
Rodríguez-Gonzalo, C. (2022a). La enseñanza reflexiva de las lenguas en contextos multilingües (EGRAMINT). Tavira. Revista electrónica de formación de profesorado en comunicación lingüística y literaria, (27), 1-14.
Rodríguez Gonzalo, C. (2022b). Situaciones de aprendizaje para la reflexión interlingüística. Textos de didáctica de la lengua y la literatura, 97, 41-46.
Rodríguez-Gonzalo, C. (2024). Enseñar y aprender gramática en contextos multilingües. Graó.
Sanz-Moreno, R. y Pérez Giménez, M. (2024). Estudio exploratorio de las creencias y representaciones de docentes en formación sobre enseñanza de la gramática. Didacticae, 16, 1-19. https://doi.org/10.1344/did.46368
Sanz-Moreno, R., Pérez Giménez, M. y Marin-Ciocan (2023). ¿Cómo enseñar gramática? Estudio sobre las creencias de los futuros docentes de lenguas. Comunicación en el XXIV Congreso Internacional SEDLL «La Didáctica de la Lengua y la Literatura ante el reto de la nueva ley educativa» (29 de noviembre-1 diciembre de 2023). Santiago de Compostela.
Van Gelderen, A. (2010). Does explicit teaching of grammar help students to become better writers? Insights from empirical research. En T. Locke (Ed.), Beyond the Grammar Wars. A Resource for Teachers and Students on Developing Language Knowledge in the English/Literacy Classroom (109-128). Routledge.
Watson, A. M. (2015). Conceptualisations of ‘grammar teaching’: L1 English teachers’ beliefs about teaching grammar for writing. Language Awareness, 24(1), 1-14. https://doi.org/10.1080/09658416.2013.828736
Woods, D. (1996). Teacher cognition in language teaching: Beliefs, decision-making and classroom practice. Cambridge University Press.
Deskargak
Argitaratua
Zenbakia
Atala
Lizentzia
Egile-eskubideak 2026 Raquel Sanz Moreno, Theodora Marin Ciocan

Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-LanEratorririkGabe 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago argitaratuta.
Artikulu guztiak Creative Commons (BY-NC-ND 4.0) erabilera- eta banaketa-lizentziarekin argitaratzen dira. Artikulu bakoitzari DOI identifikatzaile bat esleitzen zaio.
Egile eskubideak gordetzen dituzte artikulu-idazleek, eta lehen argitalpenaren eskubidea ematen diote aldizkariari. Egileek akordio gehigarriak ezartzen ahalko dituzte aldizkarian argitaratutako lanaren bertsioa modu ez-esklusiboan banatzeko (adibidez, gordailu instituzional batean jarriz); kasu horretan, artikulua lehenbizikoz aldizkari honetan argitaratu dela aitortu behar da. Lanak aldizkarian argitaratu eta berehala igotzen ahalko dira gordailu instituzionaletara.
Halaber, egileei beren lanak elektronikoki zabaltzeko aukera ematen zaie, baita horretara animatu ere (adibidez, gordailu instituzionaletan, sare sozial akademikoetan edo beren webgunean).

