Lanbidean aritzeko gaitzen duten praktikak. Praktikaren egoerei eta eskolaren eta unibertsitatearen arteko lankidetzari buruzko baterako gogoetan oinarritutako proposamena
DOI:
https://doi.org/10.48035/rhsj-fd.25.4Gako-hitzak:
practicuma, irakasleen hasierako prestakuntza, gogoeta, eskolaren eta unibertsitatearen arteko lankidetza, ezagutza profesionalaLaburpena
Practicuma prestakuntza-balio handiko eremua da irakasleen hasierako prestakuntzan, hezkuntza-teoria eta hezkuntza-praktika erlazionatzeko eta eskolaren eta unibertsitatearen arteko lankidetzan ezagutza profesionala eraikitzen lagunduko duten gogoeta-prozesuak garatzeko dituen ahalmenengatik. Nolanahi ere, ez da erraza ahalmen hori eraginkortasunez garatuko duten proposamenak ezartzea. Artikuluak praktiken proposamen bat aurkezten du. Proposamen horretan, ikasleen ikaskuntza gogoetazko ikerketa-prozesu profesional gisa jorratzen da, eskolaren eta unibertsitatearen arteko lankidetzako tutoretza-sistema baten inguruan antolatua, eta teoriaren eta praktikaren antolaketan zentratutako tutoreen eta ikasleen arteko baterako gogoetaren inguruan egituratua. Proposamena zenbait urtez garatu da, irakasleen hasierako prestakuntza hobetzeko zenbait proiekturen testuinguruan.
Erreferentziak
Barab, S. y Squire, K. (2004). Design-based research: Putting a stake in the ground. Journal of the Learning Sciences, 13(1), 1-14. https://doi.org/10.1207/s15327809jls1301_1
Christophersen, C., Holdhus, K. y Kenny, A. (2024). Third space moments: Exploring a university-school partnership through collaborative action research. Teaching and Teacher Education, 141, 104499. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104499
Clarà, M. (2015). What is Reflection? Looking for Clarity in an Ambiguous Notion. Journal of Teacher Education, 66, 261-271. https://doi.org/10.1177/0022487114552028
Clarà, M. y Mauri, T. (2010). El conocimiento práctico. Cuatro conceptualizaciones constructivistes de las relaciones entre conocimiento teórico y práctica educativa. Infancia y Aprendizaje, 33(2), 131-141. https://doi.org/10.1174/021037010791114625
Clarà, M., Mauri, T., Colomina, R. y Onrubia, J. (2019). Supporting collaborative reflection in teacher education: a case study. European Journal of Teacher Education, 42(2), 175-191. https://doi.org/10.1080/02619768.2019.1576626
Coll, C., Colomina, R., Onrubia, J. y Rochera, M. J. (1992). Actividad conjunta y habla: una aproximación al estudio de los mecanismos de influencia educativa. Journal for the Study of Education and Development, 15(59-60), 189-232. https://doi.org/10.1080/02103702.1992.10822356
Colomina, R., Ginesta, A., Mauri, T. y Onrubia, J. (2025). Procesos interactivos y construcción de la colaboración en reuniones entre tutores de universidad y escuela en un prácticum reflexivo. Estudios sobre Educación. https://doi.org/10.15581/004.51.002
Colomina, R., Ginesta, A., Onrubia, J. y Mauri T. (2024). Impacto de la colaboración expandida en el Prácticum. Revista Prácticum, 9(1), 64-76. https://doi.org/10.24310/rep.9.1.2024.17423
Curtis, E., Martin, R. y Broadley, T. (2019). Reviewing the purpose of professional experience: A case study in initial teacher education reform. Teaching and Teacher Education, 83, 77-86. https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.03.017
Darling-Hammond, L. (2017). Teacher education around the world: What can we learn from international practice? European Journal of Teacher Education, 40(3), 291-309. https://doi.org/10.1080/02619768.2017.1315399
Daza, V., Gudmundsdottir, G. B. y Lund, A. (2021). Partnerships as third spaces for profesional practice in initial teacher education: A scoping review. Teaching and Teacher Education, 102, 103338. https://doi.org/10.1016/j.tate.2021.103338
Dewey, J. (1933). Essays and How we think. The Later Works of John Dewey (vol 8). Southern Illinois University Press.
Engeström, I. (2016). Studies in Expanding Learning. Cambridge University Press.
Gelfuso, A. (2016). A Framework for Facilitating Video-mediated Reflection: Supporting Preservice Teachers as they Create «Warranted Assertabilities» about Literacy Teaching and Learning. Teaching and Teacher Education, 58, 68-79. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.04.003
Ginesta, A., Vidosa, H. y Colomina, R. (2025). Un modelo de prácticum en colaboración. La valoración de las tutoras de universidad y escuela. DYLE Dirección y Liderazgo Educativo, 25, 20-23.
Heinz, M. (2024). The practicum in initial teacher education – enduring challenges, evolving practices and future research directions. European Journal of Teacher Education, 47(5), 865-875. https://doi.org/10.1080/02619768.2024.2428031
Jones, M., Hobbs, L., Kenny, J., Campbell, C., Chittleborough, G., Gilbert, A., Herbert, S. y Redman, C. (2016). Successful university-school partnerships: An interpretative framework to inform partnership practice. Teaching and Teacher Education, 60, 108-120. http://dx.doi.org/10.1016/j.tate.2016.08.006
Krippendorff, K. (2004). Content Analysis. An introduction on its methodology. Sage.
Korthagen, F. A. J. (2010). How teacher education can make a difference. Journal of Education for Teaching, 36(4), 407-423. https://doi.org/10.1080/02607476.2010.513854
Kruger, T., Davies, A., Eckersley, B., Newell, F. y Cherednichenko, B. (2009). Effective and sustainable university-school partnerships. Beyond determined efforts of inspired individuals. Teaching Australia. https://vital.voced.edu.au/vital/access/services/Download/ngv:19413/SOURCE2?view=true
Mauri, T., Clarà, M., Colomina, R. y Onrubia, J. (2017). Patterns of interaction in the processes of joint reflection by student teachers. Journal of Education for Teaching, 43(4), 427-443. https://doi.org/10.1080/02607476.2017.1296542
Mauri, T., Colomina, R. y Onrubia, J. (Eds.) (2021). Mejorar las prácticas de maestro: un modelo basado en la colaboración y la reflexión conjunta entre la escuela y la universidad. Pautas e instrumentos. Octaedro.
Mauri, T., Ginesta, A. y Sayós, R. (2021). Seguimiento y evaluación de las prácticas en colaboración. En T. Mauri, J. Onrubia y R. Colomina (Eds.), Mejorar las prácticas de maestro: un modelo basado en la colaboración y la reflexión conjunta entre la escuela y la universidad. Pautas e instrumentos (95-124). Octaedro
Mauri, T., Ginesta, A., Vidosa, H. y Yúfera, I. (2024). Aprendizaje profesional y retroalimentación en espacios de tutoría conjunta entre escuela y universidad en el Prácticum de formación inicial del profesorado. Revista Interuniversitaria De Formación Del Profesorado. Continuación De La Antigua Revista De Escuelas Normales, 99(38.3), 251-270. https://doi.org/10.47553/rifop.v99i38.3.100985
Mauri, T., Onrubia, J., Colomina, R. y Clarà, M. (2019). Sharing initial teacher education between school and university: participants’ perceptions of their roles and learning. Teachers and Teaching, 25(4), 469-485. https://doi.org/10.1080/13540602.2019.1601076
Méndez, L. (2012). El conocimiento situado y los sistemas de actividad. Un modelo teórico para repensar el prácticum. Revista de Educación, 359, 629-642. https://www.educacionyfp.gob.es/revista-de-educacion/numeros-revista-educacion/numeros-anteriores/2012/re359/re359-28.html
Onrubia, J., Mauri, T., Colomina, R., Ginesta, A., Vidosa, H., Yúfera, I. y Oriola, S. (2024). Construcción de comunidades formativas de apoyo y tutorización colaborativa entre escuela y universidad para la mejora del prácticum de formación de maestros. En D. Calderón, M. Sabariego y M. P. Sandín (Coords.), Educación 2022-2024. Retos, tendencias y compromisos Monográfico: La investigación educativa como base de la Agenda 2030 y los ODS (69-76). Octaedro.
Pennanen, M., Heikkinen, H. L. T. y Tynjälä, P. (2018). Virtues of Mentors and Mentees in the Finnish Model of Teachers’ Peer-group Mentoring. Scandinavian Journal of Educational Research, 64(3), 355-371. https://doi.org/10.1080/00313831.2018.1554601
Resch, K., Schrittesser, I. y Knapp, M. (2022). Overcoming the theory-practice divide in teacher education with the ‘Partner School Programme’. A conceptual mapping. European Journal of Teacher Education, 47(3), 564-580. https://doi.org/10.1080/02619768.2022.2058928
Ruffinelli, A., Álvarez, C. y Salas, M. (2021). Conditions for generative reflection in prácticum tutorials: the representations of tutors and preservice teachers. European Journal of Teacher Education, 46(3), 498-515. https://doi.org/10.1080/02619768.2021.1949708
Sarmiento-Márquez, E. M., Pishtari, G., Prieto, L. P. y Poom-Valickis, K. (2023). The evaluation of school-university partnerships that improve teaching and learning practices: A systematic review. Educational Research Review, 39, 100509. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2023.100509
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Vigotsky, L. S. (1979). El desarrollo de los procesos psicológicos superiores. Crítica.
Zeichner, K. M. (2010). Nuevas epistemologías en formación del profesorado. Repensando las conexiones entre las asignaturas del campus y las experiencias de prácticas en la formación del profesorado en la universidad. Revista Interuniversitaria de Formación del Profesorado, 24(2), 123-149.
Deskargak
Argitaratua
Zenbakia
Atala
Lizentzia
Egile-eskubideak 2026 Anna Ginesta Fontserè, Rosa Colomina Álvarez, Teresa Mauri Majós, Javier Onrubia Goñi

Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-LanEratorririkGabe 4.0 Nazioarteko Lizentziapean dago argitaratuta.
Artikulu guztiak Creative Commons (BY-NC-ND 4.0) erabilera- eta banaketa-lizentziarekin argitaratzen dira. Artikulu bakoitzari DOI identifikatzaile bat esleitzen zaio.
Egile eskubideak gordetzen dituzte artikulu-idazleek, eta lehen argitalpenaren eskubidea ematen diote aldizkariari. Egileek akordio gehigarriak ezartzen ahalko dituzte aldizkarian argitaratutako lanaren bertsioa modu ez-esklusiboan banatzeko (adibidez, gordailu instituzional batean jarriz); kasu horretan, artikulua lehenbizikoz aldizkari honetan argitaratu dela aitortu behar da. Lanak aldizkarian argitaratu eta berehala igotzen ahalko dira gordailu instituzionaletara.
Halaber, egileei beren lanak elektronikoki zabaltzeko aukera ematen zaie, baita horretara animatu ere (adibidez, gordailu instituzionaletan, sare sozial akademikoetan edo beren webgunean).

